Przez ostatnie lata chińscy producenci samochodów przyzwyczaili rynek do coraz niższych cen, bogatego wyposażenia i bardzo szybkiego wprowadzania nowych modeli. Dla kierowców wyglądało to jak niemal idealna sytuacja: większy wybór, nowocześniejsze technologie i rosnąca presja na marki europejskie, japońskie oraz koreańskie.

Problem w tym, że konkurencja zaczęła przybierać formę, która budzi obawy już nie tylko zagranicznych producentów, ale również samych chińskich władz.

Chińskie Ministerstwo Przemysłu i Technologii Informacyjnych wezwało producentów do powstrzymania się od „nieracjonalnej konkurencji” oraz do wzmocnienia kontroli bezpieczeństwa i jakości samochodów, części, systemów wspomagania kierowcy oraz rozwiązań związanych z jazdą zautomatyzowaną.

Nie jest to więc wyłącznie spór o ceny. Chodzi również o to, czy tempo rozwoju rynku nie zaczyna wyprzedzać możliwości dokładnego testowania produktów.

Wojna cenowa nie zaczęła się wczoraj

Chiński rynek motoryzacyjny jest dziś jednym z najbardziej konkurencyjnych na świecie. Dziesiątki producentów walczą o klientów, regularnie wprowadzając nowe modele, modernizacje, promocje, dopłaty i dodatkowe wyposażenie.

Samochód, który zadebiutował kilkanaście miesięcy wcześniej, może szybko zostać zastąpiony nowszą wersją albo przeceniony, zanim zdąży na dobre zadomowić się na rynku.

Presję zwiększa duża liczba producentów oraz rozbudowane moce produkcyjne. W sytuacji, gdy krajowy popyt nie rośnie równie szybko jak produkcja, firmy intensywniej walczą o klientów i szukają nowych rynków eksportowych.

Nie oznacza to jednak, że chiński samochód jest z definicji produktem niskiej jakości. Wiele tamtejszych firm inwestuje ogromne środki w baterie, elektronikę, własne platformy, testy zderzeniowe i systemy bezpieczeństwa.

Problemem jest raczej model konkurencji, w którym coraz niższa cena, coraz krótszy czas opracowania pojazdu i coraz bogatsze wyposażenie muszą zostać pogodzone z rentownością.

A tego równania nie da się upraszczać bez końca.

Niska cena sama w sobie nie jest zagrożeniem

Tańszy samochód nie musi oznaczać gorszego samochodu. Koszty można obniżać dzięki dużej skali produkcji, automatyzacji, wspólnym podzespołom, sprawnej logistyce, własnej produkcji baterii oraz krótszemu łańcuchowi dostaw.

Chińskie przedsiębiorstwa mają w tych obszarach realną przewagę. Wiele z nich produkuje jednocześnie akumulatory, silniki elektryczne, elektronikę, oprogramowanie i kompletne pojazdy. Pozwala to ograniczyć liczbę pośredników i szybciej wprowadzać zmiany.

Ryzyko zaczyna się dopiero wtedy, gdy obniżanie ceny przestaje wynikać z efektywności, a zaczyna odbywać się kosztem czasu potrzebnego na badania, trwałości części, kontroli dostawców lub późniejszego wsparcia serwisowego.

Chińskie organy nadzoru zaczęły zwracać większą uwagę na praktyki cenowe stosowane przez producentów samochodów. Szczególne obawy budzi długotrwała sprzedaż poniżej kosztów, jeżeli ma służyć wypieraniu konkurentów lub przejęciu większej części rynku.

To ważny sygnał. Chińskie władze nie próbują po prostu zatrzymać wszystkich obniżek cen. Chcą ograniczyć sytuacje, w których firma sprzedaje samochody bez odpowiedniej marży, licząc na osłabienie mniej odpornych finansowo rywali.

Gdzie producent może szukać oszczędności?

Samochód składa się z tysięcy elementów dostarczanych przez wiele przedsiębiorstw. Producent nie musi od razu zmniejszać grubości blachy czy rezygnować z systemu bezpieczeństwa, aby ograniczyć koszty.

Oszczędności mogą pojawić się w miejscach mniej widocznych dla kupującego:

– w jakości uszczelek, mocowań i elementów wykończenia,
– w zabezpieczeniu antykorozyjnym,
– w trwałości przewodów, złączy i czujników,
– w liczbie fizycznych testów prototypów,
– w czasie przeznaczonym na walidację oprogramowania,
– w dostępności części zamiennych,
– w zapleczu serwisowym i szkoleniu mechaników,
– w długości oraz praktycznych warunkach obsługi gwarancyjnej.

Każda z tych decyzji może początkowo pozostać niewidoczna. Problemy wychodzą często dopiero po kilku latach, gdy samochód przejedzie kilkadziesiąt tysięcy kilometrów, będzie eksploatowany zimą, kilkukrotnie trafi do warsztatu albo zmieni właściciela.

Presja przenosi się na dostawców

Wojna cenowa nie kończy się na producentach samochodów. Koncerny mogą próbować przerzucać część presji finansowej na firmy dostarczające podzespoły.

Skutkiem bywają niższe ceny zamówień, częstsze zmiany warunków współpracy oraz wydłużone terminy płatności.

Chińskie władze zwracały już uwagę na problemy mniejszych dostawców i potrzebę poprawy płynności w całym łańcuchu produkcyjnym. Część dużych producentów deklarowała także skrócenie terminów regulowania należności wobec partnerów.

Z punktu widzenia jakości samochodu ma to duże znaczenie. Dostawca, który musi jednocześnie zaakceptować niższą cenę, szybciej opracować część i długo czekać na zapłatę, ma ograniczone możliwości prowadzenia badań, kupowania lepszych materiałów oraz utrzymywania odpowiedniej kontroli produkcji.

Czy samochody rzeczywiście zaczęły powstawać zbyt szybko?

Nie ma podstaw, aby stwierdzić, że wszystkie tanie samochody z Chin są niedopracowane albo niebezpieczne. Takie uogólnienie byłoby nierzetelne.

Wiele chińskich modeli uzyskuje dobre wyniki w niezależnych testach bezpieczeństwa i korzysta z rozwiązań technicznych porównywalnych z samochodami uznanych marek.

Jednocześnie działania chińskich regulatorów pokazują, że ryzyko zostało potraktowane poważnie. Władze ostrzegają, że nieuporządkowana wojna cenowa może ograniczać nakłady na badania, obniżać jakość produktów i usług oraz zwiększać ryzyko problemów technicznych.

Problem dotyczy także oprogramowania. W nowoczesnym samochodzie bezpieczeństwo nie zależy już wyłącznie od hamulców, zawieszenia i konstrukcji nadwozia.

Znaczenie mają również kamery, radary, system zarządzania baterią, aktualizacje zdalne, reakcje układu wspomagania kierowcy oraz sposób komunikowania ograniczeń tych systemów.

Im więcej funkcji wprowadza się jednocześnie i im częściej aktualizuje się samochód, tym większe znaczenie ma dokładne sprawdzanie, czy jedna zmiana nie powoduje problemów w innym obszarze.

Nasza ekspertyza: cena zakupu nie pokazuje całego kosztu samochodu

Patrząc na rynek używanych samochodów, można zauważyć, że o rzeczywistej wartości modelu często nie decyduje jego wyposażenie w dniu premiery.

Znacznie ważniejsze okazują się dostępność części, powtarzalność napraw, jakość dokumentacji technicznej, sieć serwisowa i możliwość wykonania niezależnej diagnostyki.

Samochód może być atrakcyjny cenowo jako nowy, ale po kilku latach okazać się kosztowny w utrzymaniu, jeżeli nawet drobna awaria wymaga wymiany całego modułu, część trzeba sprowadzać przez wiele tygodni albo dostęp do oprogramowania diagnostycznego jest ograniczony.

Dotyczy to zarówno nowych marek chińskich, jak i producentów europejskich czy amerykańskich.

Różnica polega na tym, że w przypadku bardzo młodej marki mamy mniej danych dotyczących trwałości samochodów po pięciu, ośmiu czy dziesięciu latach.

Dlatego przed zakupem nie warto oceniać samochodu wyłącznie przez pryzmat ceny, mocy i rozmiaru ekranu. Dobrze sprawdzić:

– kto faktycznie odpowiada za obsługę gwarancyjną w Polsce,
– ile punktów serwisowych działa w kraju,
– jak długo trzeba czekać na typowe części nadwozia i podzespoły,
– czy model przeszedł niezależne testy zderzeniowe,
– jak producent komunikuje akcje serwisowe i aktualizacje,
– czy istnieje dostęp do dokumentacji oraz diagnostyki dla niezależnych warsztatów,
– jak wygląda gwarancja na baterię i jakie są warunki jej zachowania,
– czy marka ma stabilnego importera i zaplecze magazynowe.

Dobre auto nie musi być drogie. Musi być jednak sprawdzone

Chińska motoryzacja udowodniła, że można szybko rozwijać nowe technologie i zaoferować klientom wyposażenie, które jeszcze niedawno było dostępne głównie w drogich samochodach.

To realna korzyść dla rynku i presja, która zmusza konkurentów do działania.

Jednocześnie nawet najbardziej efektywna produkcja ma swoje granice. Nie można bez końca skracać procesu projektowania, obniżać ceny części, zwiększać liczby funkcji i oczekiwać, że nie wpłynie to na koszty testowania, serwisowania oraz późniejszego wsparcia produktu.

Dlatego działania chińskich władz nie są dowodem na to, że tanie samochody z Chin są niebezpieczne. Są jednak wyraźnym ostrzeżeniem, że rynek wszedł w etap, w którym sama szybkość rozwoju i niska cena przestały wystarczać.

Dla kierowcy najważniejszy wniosek jest prosty: atrakcyjna cena może być zaletą, ale nie powinna zastępować sprawdzenia bezpieczeństwa, zaplecza serwisowego, dostępności części i wiarygodności producenta.

Samochód kupuje się bowiem nie tylko na dzień odbioru z salonu, lecz także na kolejne lata eksploatacji.